Het ziet eruit als een glibberige pannenkoek of een kwal uit de ruimte: de Kombucha SCOBY (Symbiotic Culture Of Bacteria and Yeast) is het kloppende hart van je gefermenteerde thee. Zonder een gezonde Kombucha SCOBY, geen heerlijke bruisende drank.
Maar hoe weet je of je zwam gezond is? Wat is precies het verschil tussen de moeder en de baby? En wat als je Kombucha SCOBY plotseling naar de bodem zinkt? In deze gids beantwoorden we al je vragen over de verzorging van je zwam.
Wat is een Kombucha SCOBY eigenlijk?
De witte schijf die op de thee drijft is in feite een “huis” van cellulose dat de bacteriën en gisten zelf bouwen om de vloeistof af te sluiten van de buitenlucht. Zo beschermen ze de gezoete thee tegen ongewenste bacteriën en stof.
Hoe herken je een gezonde Kombucha SCOBY?
- Gezonde Kombucha SCOBY: Wit, crème-kleurig tot lichtbruin. Voelt glad en rubberachtig aan. Ruikt fris-zuur (licht naar azijn).
- Ongezonde Kombucha SCOBY: Droog en brokkelig. Vertoont blauwe, groene of zwarte donzige plekken (Schimmel!). Ruikt muf of naar rotte eieren.
Moeder en Baby: De voortplanting van de Kombucha SCOBY
Bij elke brouwronde groeit er een nieuwe laag bovenop de oude zwam.
De oude (onderste) laag noemen we de Moeder SCOBY.
De nieuwe (bovenste) laag is de Baby SCOBY.
Na het brouwen kun je deze twee lagen voorzichtig van elkaar lostrekken. Je kunt de nieuwe baby-laag gebruiken voor een volgende batch, weggeven aan een vriend, of tijdelijk bewaren in een SCOBY Hotel. Wil je meer verdiepende artikelen en achtergrondinformatie over fermentatie-ervaringen lezen? Bekijk dan ook eens de inspirerende artikelen op de Kombucha blog van Komboecha.eu.
Help, mijn Kombucha SCOBY zinkt!
Veel beginners raken in paniek wanneer hun zwam naar de bodem zakt of schuin in de pot gaat zweven. Geen zorgen!
Een Kombucha SCOBY hoeft niet noodzakelijk te drijven om zijn werk te doen. Soms drijft hij bovenin, soms zinkt hij. Dit hangt af van de leeftijd van de zwam en de hoeveelheid koolzuurbellen onder de schijf. Zolang er na een paar dagen een nieuw dun vliesje op het oppervlak van de thee ontstaat, is je brouwsel kerngezond.
Veelgestelde vragen over de Kombucha SCOBY
Mag ik de Kombucha SCOBY aanraken met mijn handen?
Ja, mits je handen brandschoon zijn (en absoluut zeepvrij). Was je handen goed en spoel eventueel na met wat azijn. De zwam is stevig en rubberachtig, dus je maakt hem niet zomaar stuk.
Er hangen bruine slierten aan mijn zwam, is dat vies?
Nee, dat zijn giststrengen en het is juist een heel goed teken! Deze gisten zorgen voor de bruis en fermentatie. Je kunt ze gewoon laten zitten of voorzichtig afspoelen als het er te veel worden.
Hoe vaak moet ik mijn Kombucha SCOBY schoonmaken?
Bijna nooit. Hoe minder je de zwam stoort, hoe beter hij presteert. Alleen als er een overdaad aan gistslierten aan kleeft, kun je hem voorzichtig afspoelen met een beetje verse kombucha (gebruik nooit kraanwater!).
Kan ik een Kombucha SCOBY knippen of snijden?
Ja. Als de zwam te groot wordt voor je weckpot, kun je er met een schone (bij voorkeur roestvrijstalen) schaar eenvoudig een stuk afknippen. De vorm maakt voor de werking niets uit.
Er zitten gaten in mijn SCOBY, is hij ziek?
Nee, soms verzamelen koolzuurbellen zich onder de zwam waardoor er gaten of bobbels ontstaan. Dit is een natuurlijk proces en puur cosmetisch.
Hoe lang gaat een Kombucha SCOBY mee?
Een moeder-zwam kan tientallen brouwrondes meegaan. Na verloop van tijd (meestal na 10 tot 20 keer) wordt hij donkerbruin en slap. Dan is hij “op”. Je kunt de oude moeder op de composthoop gooien en verder gaan met de verse, witte baby-SCOBY.
Kan ik zelf een Kombucha SCOBY kweken uit een winkelflesje?
Dat kan soms, mits het ongepasteuriseerde (“rauwe”) kombucha is. Het duurt echter weken en het risico op schimmel is groot. Het is veel sneller en veiliger om een verse, gecontroleerde Kombucha SCOBY te kopen.
Mijn zwam heeft zwarte vlekken bovenop. Wat nu?
Zwarte of groene donzige vlekken aan de bovenzijde duiden op schimmel. Helaas moet je in dat geval de zwam én de volledige vloeistof weggooien. Ontsmet de pot grondig met kokend water voordat je opnieuw begint.
Mag ik metalen voorwerpen gebruiken bij een Kombucha SCOBY?
Kortstondig contact met roestvrij staal (zoals knippen met een schone RVS-schaar) kan geen kwaad. Laat de zwam echter nooit langdurig in aanraking komen met metalen zoals aluminium of koper.
Wat doe ik als ik te veel SCOBY’s verzamel?
Maak een SCOBY Hotel aan, geef ze cadeau aan vrienden, voer ze aan de kippen (rijk aan eiwitten), of droog ze als gezonde snack voor je hond!
